Cưới

Trong phong tục của người Việt, lễ cưới là đỉnh điểm của cả quy trình tiến tới hôn nhân, là hình thức liên hoan, báo hỉ mừng cô dâu, chú rể, mừng hai gia đình và có ý nghĩa rất thiêng liêng. Do đó, cả xưa và nay, mọi người đều rất coi trọng. Đây cũng chính là nghi lễ được xã hội quan tâm nhiều hơn cả.Trước đây, người ta gọi lễ này là lễ rước dâu. Ngày nay, trong ngôn từ của đời sống thường ngày, người ta gọi lễ này là lễ cưới (dịch theo từ "hôn lễ" trong ...

 

Nghi thức cổ truyền và hiện đạiTrong phong tục của người Việt, Lễ cưới là đỉnh điểm của cả quy trình tiến tới hôn nhân, là hình thức liên hoan, báo hỉ mừng cô dâu, chú rể, mừng hai gia đình và có ý nghĩa rất lẻ. Do đó, cả xưa và nay, mọi người đều rất coi trọng. Đây cũng chính là lễ nghi được từng lớp quan hoài nhiều hơn cả.Trướcđây, người ta gọi lễ này là lễ rước dâu. Ngày nay, trong ngôn từ của đời sống thường ngày, người ta gọi lễ này là lễ cưới (dịch theo từ "hôn lễ" trong tiếng Hán). Điều đó chứng tỏ vị trí rất quan yếu của lễ này trong hệ thống hôn lễ.Ý nghĩa của lễ này là ban bố sự kết hôn của đôi trai gái, vì vậy lễ này còn gọi là lễ hôn phối. Tuy nhiên, thực tại lễ cưới bao gồm hai nghi lễ lễ vu quy nơi nhà gái và lễ thành hôn nơi nhà trai, sau khi đã đón dâu về.Ở bình diện luật định, sau khi đăng ký hôn phối đôi trai gái trước pháp luật hẳn nhiên là vợ chồng và được luật pháp bảo vệ. Tuy nhiên, trong tâm thức và văn hóa dân tộc, lễ cưới chứ không phải tờ hôn thú, mới là thời điểm để họ hàng, bè bạn và mọi người chính thức xác nhận đôi trai gái là vợchồng. Cũng thành ra, tại lễ cưới nhiều vấn đề từng lớp diễn ra, khen chê của dư luận từng lớp đều tụ tập vào đó, "ma chê cưới trách". Vấn đề càng trở nên phức tạp hơn khi sự khen chê ấy không đồng nhất, thậm chí còn đối chọi nhau. Ví dụ: Ngày nay một đám cưới theo nghi thức cổ truyền có thể vừa đượckhen, vừa bị chê. Người khen thì cho rằng thế mới là đám cưới Việt Nam, thế mới không sợ sự du nhậpcủa văn hoá bên ngoài, nhưng người chê thì lại nói rằng thế là rườm rà, hoang phí và luỵ cổ.Bái thánh sư : Lễ này muốn nhắc nhỏm mọi người luôn phải nhớ đến cỗi nguồn, ông cha của mình.Ngày naycác đôi trai gái còn có lễ tạ ơn đối với các anh hùng, liệt sĩ đã hy sinh thân mình cho độc lập - tự do của dân tộcLễ trao nhẫn : Nhẫn cưới được làm hình tròn, nó tượng trưng cho tình không có điểm đầu và điểm kết thúc. Chú rể đeo nhẫn cho cô dâu, cô dâu đeo nhẫn cho chú rể. Đây là lễ nghi chẳng thể thiếu, nó biểu trưng cho đôi trai gái đã trao cho nhau sờ soạng ái tình mãnh liệt, tâm hồn thể xác họ luôn thuộc về nhauLễ tạ công ơn sinh thành : Ngày trước các đôi trai gái vào ngày kết hôn phải khấu đầu 3 lần để tạcông sinh thành của ông bà, bố mẹ để tỏ lòng hiếu kính. Hiện tại lễ thức này đã được các nhà tổ chứcchuyển đổi sang lễ thức Rót rượu kính ba má để phân vua sự hiếu kính của đạo làm con.Hiện nay, chúng ta đang sống trong thời ký "mở cửa", theo đó một số nghi lễ cưới hỏi của nước ngoàicũng được nhập khẩu vào nước ta. Ở đâu đó đã xuất hiện các tiệc cưới mà khách mời đến đầy đủ rồi cô dâu chú rể mới xuất hiện. Hoa và dây màu được tung lên chào đón, chúc hạ đôi uyên ương, một chiếcbánh cưới rất đẹp được đặt nơi trọng thể nhất của phòng tiệc, lễ rót rượu champagne mới lạ, cuộn sự chú ý của mọi người, khác với phong tục truyền thống lâu đời nay ta vẫn gặp. Hết thảy tùy thuộc vào sự tuyển lựa của bạn. Chúng tôi xin được giới thiệu thêm để các bạn tham khảo.Lễ giao tay nâng rượu : tượng trưng cho sự tâm đầu ý hợp của đôi trai gái. Đôi trai gái nhắm nháp thưởng thức sự ngọt ngào men nồng của tình yêu lứa đôi. Trong lúc này các nhà tổ chức chuyên nghiệp thường hướng sờ soạng sự chú ý của tất khách mời tới Cô dâu - Chú rể và dành cho họ tràng pháo tay thật lớn. Lúc đó xúc cảm trào dâng trong giây phút sạch của đôi trai tài gái sắcLễ cắt bánh cưới : Bánh cưới có thể được làm to hay nhỏ, 3 - 5 tầng, nhưng lễ này biểu trưng cho đôi trẻ cùng nhau tận hưởng sự ngọt, êm ái của tình, biểu lộ sự may mắn trong cuộc sống sinh sản của Cô dâu - Chú rể.Lễ rót rượu champagne : Ở đây, tháp champagne được xếp 5 - 7 tầng, mỗi tầng là hình tam giác đượcxếp chồng lên nhau bởi những chiếc ly trong. Lễ này tiêu biểu cho tình ái của đôi trai gái rất trắng trong và luôn vững bền. Bởi lẽ tháp champagne là hình tượng vĩnh hằng một khối thống nhất. Chú rể mở rượu champagne tiếng nổ biểu tượng báo hỷ, sau đó chú rể cầm chai champagne, cô dâu đỡ chai rượu rót chảy tràn trên những chiếc ly - có ý nghĩa hạnh phúc của họ là mãi mãi, luôn chan chứa như những ly rượu. Sau đó chú rể nhấc hai ly rượu, đưa cho cô dâu một ly, hai người khoác tay nhau cùng uống, điều này bảy tỏ sự tâm đầu ý hợp chung thủy muôn đờiLễ này, bên sui trai có cho cô dâu đồ nữ trang nhiều hay ít tuỳ theo khá giả thì khác hơn nhà nghèo, tuỳ dụng cụ mà cho nàng dâu tí chút nữ trang. Bên nhà gái cho bên nhà trai sẽ đòi những lễ phẩm như thế nào, rồi đàng trai cho bên nhà gái biết thì giờ sẽ làm lễ cưới dâu về nhà trai.Ông bà ngày xưa xem ngày cẩn thận, xem trong sách Ngọc Hạp và Thông Thơ, rồi tra lại thì giờ trong lịch Ðại Bản, chọn được những ngày Nhân Chuyên, Sát Cống và Bất ... Trước khi làm Lễ Cưới phải đến sở tại, biên tên họ hai đàng dâu gia và chàng rể, nàng dâu, tại văn phòng chánh lục bộ (trình bát nhựt) hiện thời thì gọi là Uỷ viên Hộ tịch.Hội đồng xã dán bá cáo nơi trụ sở 10 ngày, sau khi hai đàng làm lễ cưới. Sự trình khai như vậy để dự phòng có ai ra cản ngăn gì không và cũng chứng tỏ cuộc hôn lễ ấy được trong sạch hoàn toàn, bên trai và gái toàn vẹn tiết hạnh.Lễ Cưới - chàng rể mặc áo rộng xanh, bịt khăn đen, có che lộng. Còn nàng dâu cũng mặc áo rộng, đội nón thúng, cũng có lộng che, ở Nam Việt còn gọi là "nón cụ quai tơ" và khảm vàng xanh quai." Còn duyên nón thúng, quai thau khảm vàng "lễ vật chánh gồm có một đôi đèn, khay trầu, rượu, lễ này có sáu miếng trầu và sáu miếng cau.(Có ý nghĩa là đủ sáu lễ). Ðôi mâm trầu, một ché rượu, nhưng ở bên nhà gái cầu kỳ muốn đòi một con heo cưới, và nài phải đi hôm ấy, thì bên nhà trai phải đóng củi khiên đi theo với họ đàng trai, trong khi làm lễ rước nàng dâu; mâm trầu cũng có hai người khiêng, ché rượu cũng có hai người khiêng. Còn như đàng trai điều đình thế tiền con heo cho bên nhà gái thì hôm ấy khỏi phải khiên con heo trong củi.Vì sao mà nhà gái cầu kỳ như vậy ? Vì bên nhà gái chứng tỏ rằng nhà gái cũng đủ sức mua heo để thết tiệc, chứ không phải thiếu thốn chi, nhưng theo lễ thì phải có. Về sau này, người ta nhận thấy sự khiêng heo đi bất tiện, nên người ta điều đình thế tiền (tục này bãi bỏ từ hơn 60, 70 năm nay).Lễ Cưới ở nước ta tuy hiện là đời mới, nhưng lễ chánh là trầu cau và đôi đèn là cần lắm. Ngày xưa bên nhà trai mang sang nhà gái một vài đèn để làm lễ Từ Ðường, thì bên nhà gái cũng sắm sẵn đôi đèn hẳn hoi để đáp lại, gọi là cặp đèn "Tống Hôn". Nếu hai bên thông gia thuộc hạng sang thì bên nào cũng thế làm một cặp đèn cho tuyệt đẹp, có bông hoa rất là thẩm mỹ.Lễ Cưới thì bên trai tuỳ theo nhà gái như đủ công cụ thì người đi rước dâu đông đảo lắm, và cũng liệu đường đi xa thì có dùng tiệc bên nhà gái. Còn như ở gần thì bên trai xin để uống nước rồi rước dâu. Bên sui trai cũng muốn đãi nhà gái bữa tiệc ấy cho đúng đắn đầy đủ sự trọng vọng và thân mật. Nếu bên trai có nhiều bà nhiều cô khéo, thì hôm ấy là buổi thi đua thổi nấu những món ngon vật lạ, bánh trái ê hề. Có nhiều nhà giàu hồi xưa "vắt chảy ra nước", thường thường cho những bạn bè ăn những cơm hẩm canh dư, năm giờ sáng đã ra đồng cuốc đất, sáu bảy giờ tối mới về đến nhà mà chưa rồi công việc, chớ trong mấy ngày này cũng được no nê thả phanh.